Культурный дневник

Мәктәп китапханәсендә “Балалар өчен журналлар” дигән темага библиографик дәрес үткәрелде.Китапханәче укучыларны китапханәгә килә торган журналлар белән таныштырды. Кызыклы башваткычлар, сканвордлар, лабиринтлар уеннары уйнатылды. Төрле халык әкиятләре кычкырып укылды. Укучылар рәхәтләнеп ял иттеләр.

1941 ел. 22 июнь таңы. Бу көнне, бу датаны белмәүче юктыр. Таң атып килгән мәлдә куркыныч төшләрдә генә була торган күренеш – чик буе тимерчыбыкларын кисеп, көймәләрдә елгаларны кичеп, илебезнең чикләрен атлап керүче дошман гаскәрләре. Советлар Союзы, күпсанлы кисәтүләргә карамастан, Германиянең мондый адымына әзер булмый. Бер атна эчендә Гитлер гаскәрләре Балтыйк буе илләренең бер өлешен, Украина, Белоруссиянең шактый территориясен басып ала, Молдавия кырларында сугышлар башлана.

Германия самолетларының күпсанлы бомбардировкалары һәм диверсия төркемнәренең эшчәнлеге сәбәпле СССР армиясе тулысынча диярлек элемтәсез кала, күпсанлы самолет, танк, пушка, машиналар яндырыла, дистә меңләгән шәхси состав юкка чыгарыла. Сугышның беренче атнасын бер сүз белән тасвирлаганда «шок» дип атарга була. Дошманның актив гамәлләренә әзер булмаган хәрбиләрнең күбесе көрәшү турында хәтта уйларга да өлгерми кала, ә югалып калмаганнар гитлерчыларның көче, яхшы коралланган, яхшы әзерлекле булуларына каршы тора алмыйлар. Шулай да аерым бер каһарманнар бөтен Европаны диярлек яулап алган «кара дулкыннарны» туктатырга, аларның яу тизлеген акрынайтырга көч һәм кыюлык табалар.

Брест кирмәнен яклау, Белосток-Минск сугышы, Дубно-Луцк-Броды өчен көрәш – сугышның башлангыч аккордлары минор була. Меңәрләгән танк һәм самолет, йөзләрчә мең кеше – сугышның беренче атнасы коточкыч тәмамлана – гитлерчылар 500 км дан артык араны узып, СССРның шактый территориясен утка, канга күмәләр, юкка чыгарылмаган совет гаскәриләре артка чигенергә мәҗбүр була. Алда әле 4 кара ел барлыгын берәү дә күз алдына китерә дә алмый бу вакытта.

Наш музей существует 12 лет. За это время собрано достаточно много краеведческого материала, который очень активно используется при проведении уроков истории, внеклассных мероприятий. Школьный музей - это не просто собирание памятников, это не только создание экспозиций (хотя без них музей немыслим), а это еще и многогранная деятельность, направленная на повышение образования, нравственное воспитание и формирование исторического сознания, что может быть достигнуто с помощью различных форм музейной деятельности, в том числе массовой научно-просветительной работы.

1918 елда Өшәр авылында дөньяга килгән Фатыйх Сәләхетдин улын, аның тормыш иптәше, Куян авылы кызы Гөлбану Зинанованы райондашларыбыз әле бүген дә зур хөрмәт белән искә ала.

Фатыйх абый сугышка хәрби хезмәт үтәргә киткән җиреннән керә. Канкойгыч сугышта күрсәткән батырлыклары өчен Кызыл Йолдыз ордены, “Медаль за боевые заслуги”, “Варшаваны азат иткән өчен”, “Берлинны алган өчен” һәм башка медаль-орденнарга ия була ул.


Гөлбану Җинан кызы исә үз теләге белән сугышка алынган гаярь, курку белмәс хатын-кызларның берсе. Зенитчы Гөлбану апа да сугыш кырыннан орден-медальләр һәм чиксез яшәү теләге белән кайта.

Фатыйх абый белән Гөлбану апа гаиләләренә нигезне Германиянең Галле шәһәрендә сала. Беренче балалары да шунда туа. Ә 1948 елда алар кендек каннары тамган туган җирләренә кайта. Нәкъ менә Актаныш районы белән бәйле була аларның данлы да, шанлы да еллары. Сугыш белән сыналган ныклы мәхәббәтнең җиде җимеше дә туган җир туфрагында тәгәрәп үсә.

Ни кызганыч, бүген инде әлеге кадерле ветераннарыбыз безнең сафларда юк. Тик хәтер аларны бүген дә яшәтә.

1941 нче елда безнең илебезгә фашист гаскәрләре басып кергән. Ул вакытта Ватанны сакларга бөтен халык бердәм булып күтәрелгән. Безнең буынны саклап калган кешеләрнең батырлыгы беркайчан да онытылмас!




МИНЕМ ТУГАННАРЫМ

Татар әдәбиятына кабатланмас бай иҗат мирасы кертүче Дибәҗә Каюмова турында. Кем соң ул Дибәҗә Каюмова? Якташ язучыбыз Дибәҗә Каюмова – зур талант, гап-гади сүзләрне дә әсәренең иң кирәк җирендә кулланып, иң кирәк урынында аларны алмаз ташыдай ялтыратып, кеше күңеленең иң ерак нокталарына илтеп җиткерә белүче, күңелләрнең иң түрендә әле шытып кына яткан иң кирәк хисләрне таба белеп, аларны язгы ташкыннар сыман ургыта белүче олы сүз остасы дип әйтсәк тә була.
Шулай итеп, Дибәҗә Каюмованың туган якка, туган халкына багышлап язылган әсәрләрен өйрәнү алынган теманың актуаль булуын күрсәтә.

Библиотека – какое интересное слово! Оно означает собрание книг или помещение, где эти книги хранятся. Малышами мы впервые узнаем, что книги могут иметь свой дом. Часто в библиотеку ребенка за руку приводит мама. Сколько бывает изумления у маленького человека, узнавшего, где живут его любимые сказки.

ИСКЕ ҺӘЙКӘЛ

Татар Ямалы авылында беррәттән ике һәйкәл сафка басты


Татар Ямалы авылында Бөек Ватан сугышында һәлак булганнар истәлегенә ачылган һәйкәл белән беррәттән чик сакчыларына стела да сафка басты. Бөек Ватан сугышы каһарманнары хөрмәтенә ачылган һәйкәл авыл халкының үзара салым акчаларына башкарылып чыккан. Бүгенге көндә Татар Ямалы җирлегендә 16 тыл ветераны, 54 сугыш чоры баласы исәпләнә. Үзәктәге ике һәйкәлне берләштергән мәйданны төзекләндерүдә, тәртипкә китерүдә дә чик сакчыларының да хезмәте зур.

Китапханә... Бугенге көндә фәндә әлеге сүзнең гасырлар дәвамында формалашкан йөзләгән билгелемәсе бар. Ләкин китапханәләрнең кеше тормышындагы ролен, асылын бер генә атама эченә сыйдырып буламы икән ул? Минемчә, юктыр. Чөнки аларда гына барлык төр мәгълүмат, үткән тарихыбыз, олысына да, кечесенә дә ярдәмгә килерлек киңәшләр урын алган. Әгәр катаплар сакланмаган булса, галимнәребез, язучыларыбыз үзләренең ачышларын китап битләренә язып шәкертләренә өйрәтеп калдырмаган булса, тарихыбыз турында кеше сөйләгәннәрдән генә күп мәгълүмат алып булмас иде. Үткәне булмаган халыкның, киләчәге дә юк дип юкка гына эйтмәгән шул борынгылар. Китапханә ул – бер буыннан икенче буынга калдырылган рухи мирас. Бар да үзгәрә: кешелек, дәүләтләр. Ә китап – мәңгелек!

Родился в семье крестьянина. Русский. Окончил 5 классов. Жил и работал в селе Актаныш Актанышского района Татарской АССР.

В Красной Армии с 1939 года. На фронте в Великую Отечественную войну с 1943 года.

Наводчик орудия 729-го отдельного истребительно-противотанкового дивизиона (16-й танковый корпус, 2-я танковая армия, Центральный фронт), красноармеец.

Отличился в боях у села Ольховатка (Поныровский район Курской области). 6 июля 1943 при отражении танковой атаки противника с расчётом орудия подбил и поджёг несколько танков. Был ранен, но не покинул поля боя. Всего за несколько дней им было уничтожено 11 вражеских машин, из них 5 тяжёлых.

В 1944 демобилизован по инвалидности.

Жил и работал в городе Куйбышев.