Мемориал жертвам политических репрессий...

РСФСР Югары Советының 1991 елда кабул ителгән карары нигезендә, 30 октябрь илебездә Сәяси репрессия корбаннарын искә алу көне буларак билгеләп үтелә.

Илебез елъязмасына күңелләрне өшетерлек вакыйгалар да уелып калган. Шуларның берсе - репрессия еллары. 1920 елдан башлап 50 нче елларга кадәр элеккеге Советлар Союзының 10 миллионнан артык кешесенә "кара тамга" тагылып, гөнаһсызга рәнҗетелә. Меңнәрчә кеше гаепсезгә атыла, күпмесе төрмәләрдә утыра, сөргеннәргә озатыла, үзәкләргә үтәрлек кимсетелү, җәберләүләргә дучар ителә, сабыйлар әти-әниләреннән тартып алынып балалар йортларына таратыла. Гаделсезлек корбаннарының үзләренә генә түгел, туганнарына, балаларына да "халык дошманы" булып яшәргә, газаплар, түбәнсетелүләр эчендә янарга туры килә.

Сәяси репрессия корбаннарын бары тик 1954 елда гына реабилитацияләү башлана. Әмма бу эш 1960 елда туктатыла һәм кабаттан 1980 еллар азагында гына яңартыла. Ниһаять, тарихи дөреслекне торгызырга һәм кешеләргә якты исемнәрен кире кайтарырга мөмкин була.

Совет Россиясендә сәяси сәбәпләр буенча массакүләм репрессияләрдә зыян күргән кешеләрнең төгәл саны әле дә төгәл түгел. “Зур террор” елларында (1937-1938 еллар) 1,7 миллионнан күбрәк кешенең кулга алынуы гына билгеле. Репрессияләр илнең югары җитәкчеләреннән алып, сәясәттән бик ерак торучы крестьяннар һәм эшчеләргә кадәр, бөтен төбәкләргә һәм җәмгыятьнең барлык катлауларына кагыла. 1991 нче елда “Сәяси репрессия корбаннарын реабилитацияләү турында” закон кабул ителә. Генераль прокуратура мәгълүматларына караганда, ул гамәлдә булган чорда 900 меңнән артык кешенең гомерен челпәрәмә китергән 600 меңнән күбрәк җинаять эше яңадан каралган.

Бу көнне илнең төрле почмакларында истәлекле чаралар, җыелыш һәм митинглар уздырыла. Актаныш районы да читтә калмады, истәлекле дата уңаеннан чаралар узды.

Бүген Актаныш муниципаль районы буенча нибары 24 репрессия корбаны калган. Әле узган ел гына аларның саны 29 иде. Репрессия корбаннары истәлегенә куелган ташка чәчәкләр салганда: “Алай бик тиз кимемәсәк, тыныч көннәрнең кадерен белеп озаграк яшәсәк иде”, -диеште күпне күргән, күпне кичергән бу өлкәннәр.

Район башкарма комитеты җитәкчесенең урынбасары Ландыш Шамсунова:

- 30 октябрь – Репрессия корбаннарын искә алу көне. Әлбәттә бүген күңелләребездә тирән яраларыбыз да калкып чыгар, борчу-кайгыларыбыз да хәтерләрдә яңарыр, ләкин шунсыз булмый. Репрессия корбаннары – ул илебез тарихында ак тап булып тора. Ул елларның ачысын-төчесен үз җилкәләрегездә татырга туры килгән сезгә, хөрмәтле өлкәннәребез. Ул кайгы-хәсрәтле еллар һәр гаиләгә кагылган. Ул еллар газабы санап бетергесез...

Мәрһүм булганнарның авыр туфраклары җиңел булсын. Сез, Аллага шөкер, исән-сау. Шулай сәламәт булып, башка андый кайгы-хәсрәтләр күрмичә яшәргә язсын. Һәрберегезгә имин, матур картлык телим!