ШКОЛЬНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ верх

Новые записи
Мы записали клип на конкурс "Здоровое питание" От Департамента питания РТ.
Мы записали клип на конкурс "Здоровое питание" От Департамента...
сегодня в 13:35 - Саша Кузьмин 0 0
Сказочное представление Драматического театра
Сказочное представление Драматического театра
сегодня в 13:22 - Елизавета Афанасьева 1 +1
Старый парк Кабардинка
Старый парк Кабардинка
сегодня в 13:16 - Самина Суфиярова 1 +1
Выставка новогодних плакатов в Гимназии
Выставка новогодних плакатов в Гимназии
сегодня в 11:24 - Елизавета Афанасьева 2 +2
мои дипломы
мои дипломы
сегодня в 11:17 - Виктория Созонова 3 +3
Главная ёлка Казани
Главная ёлка Казани
сегодня в 10:40 - Азалия Гайнуллина 2 +2
Конкурс снеговиков в Гимназии
Конкурс снеговиков в Гимназии
сегодня в 10:31 - Елизавета Афанасьева 2 +2
Геленджик, Краснодар, Кабардинка,  Новороссийск- зимние каникулы
Геленджик, Краснодар, Кабардинка, Новороссийск- зимние каникулы
сегодня в 10:16 - Самина Суфиярова 5 +3
Здание Музея Баки Урманче – архитектурный памятник
Здание Музея Баки Урманче – архитектурный памятник
сегодня в 09:40 - Иван Базыков 5 +5
Подарок от Министерства экологии
Подарок от Министерства экологии
сегодня в 09:39 - Иван Базыков 4 +4
Памятная плита И.М. Симонову
Памятная плита И.М. Симонову
сегодня в 09:37 - Иван Базыков 3 +3
Бюст Герою социалистического труда Ш.С.Хафизову
Бюст Герою социалистического труда Ш.С.Хафизову
вчера в 21:19 - Руслан Сатдаров 9 +7
Православный праздник "Крещение"
Православный праздник "Крещение"
вчера в 20:11 - Ксения Чубурова 5 +5
Ёлка
Ёлка
вчера в 18:53 - Веюков Ильмир 6 +7
Шемордан!!!
Шемордан!!!
вчера в 17:00 - Марьям Андреева 6 +6
Кладовая хана. Новогодний квест в Музее истории государственности РТ
Кладовая хана. Новогодний квест в Музее истории государственности РТ
вчера в 16:30 - Юна Ахмадиева 8 +7
Лыжные гонки «На призы Деда Мороза»
Лыжные гонки «На призы Деда Мороза»
вчера в 14:39 - Елизавета Афанасьева 9 +9
Дворец школьников в акции Новогодние окна
Дворец школьников в акции Новогодние окна
вчера в 14:08 - Елизавета Афанасьева 7 +7
Ёлка Главы города Бугульма для одарённых детей
Ёлка Главы города Бугульма для одарённых детей
вчера в 13:53 - Елизавета Афанасьева 10 +9
Соборная мечеть Нижнекамска
Соборная мечеть Нижнекамска
вчера в 12:34 - Ралина Гилазутдинова 6 +6

Ф.Хусни

Автор
Опубликовано: 2155 дней назад (26 февраля 2015)
+39
Голосов: 39
Ф.Хусни
486 просмотров
Комментарии (11)
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:05 +36
Язучы-прозаик, әдәби тәнкыйтьче, публицист һәм драматург Фатих Хөсни (Фатих Хөснетдин улы Хөснетдинов) 1908 елның 3 февралендә Россиянең элекке Казан губернасы Лаеш өязе (хәзерге Татарстан Республикасының Саба районы) Олы Мәтәскә дигән авылда урта хәлле игенче гаиләсендә туа. Башлангыч белемне авыл мәдрәсәсендә һәм 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң яңа ачылган совет мәктәбендә ала. 1924-1929 елларда Казандагы М.Вахитов исемендәге ун сыйныфлы күргәзмә-тәҗрибә мәктәбендә укый. Шунда укыганда каләм тибрәтә башлый: 1927-1930 еллар арасында Казанда чыккан «Безнең юл», «Авыл яшьләре», «Яңалиф», «Атака» журналлары битләрендә яшь авторның дистәләгән романтик рухтагы лирик шигырьләре дөнья күрә. Каләмен әдәбиятның башка жанрларында да сынап карый: Казан шәһәре һәм халкы тормышыннан очфклар, репортажлар бастыра, «Луиза», «Машиналар арасында мәхәббәт» дигән поэмаларын, «Көрәш кызы», «Усаллар» исемле беренче тәҗрибә драмаларын яза.
1929-1933 елларда Ф.Хөсни Казан финанс-икътисад институтында укый. Институтны тәмамлагач, армиягә алынып, 1935 елның ахырына кадәр Казандагы Беренче укчы дивизиянең махсус батальонында — элемтәче, соңыннан дивизия газетасы редакциясендә хәрби корреспондент булып хезмәт итә. Гаскәри хезмәт мөддәтен тутырып кайткач, Казандагы газета редакцияләрендә эшли, үзхәбәрче сыйфатында авылларда күп йөри, күмәкләшү гарасатын кичерә торган авыл халкының ыгы-зыгылы көнкүреше, уй-хисләре белән якыннан таныша. Боларның һәммәсе аның тормыш тәҗрибәсен арттыра, иҗатына яңа темалар, яңа төсмерләр өсти, каләменең чарлана-шомара баруына ярдәм итә. Бу елларда ул бигрәк тә хикәя жанрында актив эшли. 1934-1941 еллар арасында язучының хикәяләре, новеллалары тупланган дүрт җыентыгы басылып чыга. Мәшһүр татар ар-тисты-гармунчысы Фәйзулла Туишевның биографик материалларына нигезләнеп язылган, маҗаралы сюжетка корылган «Гармунчы» повесте (1939) һәм гаилә төзү, әхлак мәсьәләләрен яктырткан «Урманда» комедиясе дә (1938) әдипнең сугышка кадәрге иҗат эволюциясендә үзенчәлекле урын тоталар. Соңгысы, 1938-1939 елгы театр сезонында Татар дәүләт академия театры сәхнәсендә куелып, матбугатта уңышлы спектакль буларак бәяләнә.
Ватан сугышы чорында Ф.Хөсни, барлык язучылар кебек, каләм көчен фашизмга каршы көрәшкә юнәлтә. Ул Көньяк фронтында татар телендә чыга торган «Сталин байрагы» исемле газета редакциясендә берникадәр вакыт командировкада булып кайта. Ватан сугышы темасы, совет кешеләренең фронттагы һәм тылдагы фидакарь батырлыклары теге яки бу формада^әдипнең шул еллардагы күп кенә әсәрләрендә чагыла. Болар арасында «Йөзек кашы» исемле повесте (1942) аеруча игътибарга лаеклы. Әсәрдә сугышка кадәрге бик ерак хәлләр турында сөйлЭнсә дә, үзенең эчке рухы белән повесть сугыш вакыты өчен дә актуаль яңгырашлы әхлакый проблемаларны — олы мәхәббәт, күңел сафлыгы, намуслылык, тугрылык шикелле изге хисләрнең кешенең рухи дөньясында һәм реаль эш-хәрәкәтләрендә чагылу нечкәлекләрен гаҗәеп эмоциональ күтәренкелектә, тәэсирле итеп сурәтләве белән укучыны җәлеп итә. Әсәрнең композицион яктан җыйнак, романтик аһәңле, лирик яңгырашлы вакыйгалар нигезенә корылган булуы, теле-стилендә халыкчан сурәтләү чараларының, романтик, лирик һәм юмористик бизәкләрнең муллыгы, каһарманнары кичергән хис-тойгыларның тормышчан табигыйлеге бу әсәргә тиз арада киң популярлык китерә. Повестьның үз заманында рус, үзбәк, казакъ һ.б. телләргә тәрҗемә ителүе дә шул хакта сөйли.
Ватан сугышыннан соңгы елларда Ф.Хөсни үзенең проза остасы буларак иҗади йөзен билгели торган күләмле әсәрләрен — «Җәй башы» (1950), «Авыл өстендә йолдызлар» (1953), «Җәяүле кеше сукмагы» (1957), «Утызынчы ел» (1962), «Гыйльмениса һәм аның күршеләре» (1968), «Мәйдан» (1970), «Алтын эзләүчеләр» (1973), «Без яшь идек» (1975), «Картая белмәс картлык» (1977) кебек психологик пландагы повесть һәм романнарын иҗат итә. Катлаулы тормыш мәйданында төрле язмыш кичергән кешеләрнең эчке дөньясына тирән үтеп кереп, аларның көнкүрешен, уй-хыялларын, шатлык-кайгыларын, өмет-теләкләрен заманның тарихи-иҗтимагый вакыйгалары фонында үз каләменә хас психологик нечкәлек белән сәнгатьчә гәүдәләндергән бу әсәрләр илленче-җитмешенче еллардагы татар прозасының җитди казанышлары исемлегендә лаеклы урын биләп торалар. «Гыйльмениса һәм аның күршеләре» дигән повесте һәм шул исемдәге китапка кергән бер төркем сайланма хикәяләре өчен Ф.Хөсни 1972 елда Татарстан Республикасының Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.
Ф.Хөснинең иҗат мирасында әдәби жанрлардан драматургия, әдәби тәнкыйть, публицистика, мемуар төрләре дә күренекле урын тота. Тормышта үз кыйблаларын югалткан, көндәлек көнкүреш ыгы-зыгысына, мәшәкатьләренә кереп баткан кеше типларының рухи ярлылыгын гәүдәләндергән «Еллар һәм юллар» (1956), туганнар арасындагы мөнәсәбәтләр яктылыгында кешенең намусы, вөҗданы каршында җаваплылыгы кебек әхлакый проблемаларны кискен итеп куйган «Бертуган Таһировлар» (1965) драмалары үз вакытында, Татар дәүләт академия театрында куелып, тамашачылар тарафыннан җылы каршы алыналар.
Әдипнең матбугат битләрендә даими басылып килгән тәнкыйди-публицистик мәкаләләрендә исә үз заманының төрле иҗтимагый-мәдәни мәсьәләләре яктыртыла, татар әдәбияты һәм сәнгатенең үсеш тенденцияләре, әдәби жанрлар, аларның үзара багланышы, традицияләр, әдәби форма, язучы осталыгы, иҗат психологиясе һ.б. турында фикерләре бәян ителә. Бу төр мәкаләләр әдипнең «Уйланулар» (1961), «Ни әйтергә? Ничек әйтергә?» (1974) һәм «Карурманга керәм» (1985) исемле җыентыкларында урын ала.
Фатих Хөсни төрле елларда Татарстан Язучылар берлеге идарәсендә, «Казан утлары» журналы редколлегиясендә әгъза булып тора. Татар әдәбиятын үстерүдәге хезмәтләре өчен ул «Почет Билгесе» (1957), Хезмәт Кызыл Байрагы (1968), Октябрь Революциясе (1978) орденнары һәм берничә медаль белән бүләкләнә, ә 1993 елда Татарстан Республикасы Президенты М.Ш.Шәймиев Указы белән аңа «Татарстан Республикасының халык язучысы» дигән исем бирелә.
Ул озакка сузылган каты авырудан соң 1996 елның 19 маенда Казанда вафат була, Яңа бистә зиратында җирләнә.
Ф.Хөсни — 1936 елдан СССР (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:08 +37
Биография
Родился 3 февраля 1908 года в деревне Большие Метески Казанской губернии Лаишевского уезда, ныне Тюлечинский район Татарстана, в семье земледельца.
Начальное образование получил в деревенском медресе и в советской школе, открытой после октябрьской революции.
1924-29 годы - учится в Первой татарской мужской гимназии имени Мулланура Вахитова.
1929-33 годы - учится в Казанском финансово-экономическом институте.
1933 год - призывают в Красную Армию, где служил связистом, а затем военным корреспондентом в специальном батальоне Первой Казанской стрелковой дивизии.
После службы в Армии работал в Министерстве финансов Татарской АССР, редакциях газет, пишет рассказы.
Был ответственным секретарём Союза писателей Татарской АССР.
После продолжительной болезни умер 19 мая 1996 года в Казани. Похоронен на Татарском кладбище в Ново-Татарской слободе Казани.
Ярослав Головин # 26 февраля 2015 в 21:10 +3
Очень интересная биография
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:32 +36
да
Ярослав Головин # 26 февраля 2015 в 21:10 +3
Так много полезного узнал
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:32 +35
молодец
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:32 +36
laugh
Максим Нуждин # 26 февраля 2015 в 21:49 +2
спасибо за информацию.
Залия Валиахметова # 26 февраля 2015 в 21:53 +35
dance
Рауф Аманов # 26 февраля 2015 в 21:58 +1
Интересно)
Рауф Аманов # 26 февраля 2015 в 21:58 +1
Познавательно)

ШКОЛЬНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ